Sabena

ซาเบนาเป็นสายการบินแห่งชาติของเบลเยียมตั้งแต่ปี 1923 จนถึงปี 2001 และเป็นหนึ่งในสายการบินที่เก่าแก่ที่สุดในยุโรป การขาดทุนสะสมมาหลายปี ความร่วมมือที่ล้มเหลวกับสวิสแอร์ และผลกระทบจากเหตุการณ์ 11 กันยายน 2001 ทำให้สายการบินล้มละลาย เที่ยวบินสุดท้ายลงจอดที่บรัสเซลส์เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2001 ส่วนบริษัทลูกที่ทำการบินภูมิภาคกลับมาบินอีกครั้งภายในไม่กี่วันและกลายเป็น SN Brussels Airlines ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็น Brussels Airlines

จุดเริ่มต้น

ซาเบนา (Sabena) ย่อมาจาก Société anonyme belge d'Exploitation de la Navigation aérienne ก่อตั้งเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 1923 โดยรัฐบาลเบลเยียม เพื่อสืบทอดกิจการต่อจาก SNETA สายการบินพาณิชย์แห่งแรกของประเทศที่ดำเนินงานระหว่างปี 1919 ถึง 1922 Flightradar24 ระบุว่าเที่ยวบินพาณิชย์เที่ยวแรกเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 1923 จากบรัสเซลส์ไปลอนดอนโดยแวะที่ออสเทนด์ ขณะที่ Afterburner ระบุวันที่ 1 กรกฎาคม 1923 เป็นวันเริ่มดำเนินงาน ดังนั้นแหล่งข้อมูลจึงให้วันที่ไม่ตรงกัน ต่อมาในอีกไม่กี่ปีสายการบินก็เปิดเส้นทางบินไปยังเยอรมนี เนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และสวิตเซอร์แลนด์

ยุครุ่งเรือง

ซาเบนาเป็นสายการบินที่เก่าแก่เป็นอันดับสองของยุโรปรองจาก KLM ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง เส้นทางบินในยุโรปต้องหยุดชะงัก แต่สายการบินยังคงทำการบินในเส้นทางแอฟริกาต่อไป เที่ยวบินในยุโรปกลับมาให้บริการอีกครั้งในปี 1946 ภายใต้ชื่อ Sabena – Belgian World Airlines แอฟริกายังคงเป็นหัวใจสำคัญของเครือข่ายเส้นทางบิน โดยเครื่องบิน Airbus A330 และ A340 ให้บริการในหลายจุดหมายปลายทางระยะไกล

ในปี 2000 ตามข้อมูลของ Aviation24 สายการบินมีพนักงานราว 10,000 คน และขนส่งผู้โดยสาร 11 ล้านคนไปยัง 107 จุดหมายปลายทางใน 48 ประเทศ ซาเบนาเป็นเจ้าของ Delta Air Transport (DAT) ซึ่งเป็นบริษัทลูกที่ให้บริการเส้นทางภูมิภาค และ Sobelair ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านเที่ยวบินเช่าเหมาลำ ในช่วงท้าย ฝูงบินมีเครื่องบิน 53 ลำ ได้แก่ Airbus A319, A320, A330 และ A340 Boeing 737 และ MD-11 ที่เช่ามาอีกสองลำ

อะไรที่ผิดพลาด

ซาเบนาขาดทุนเป็นประจำ Airlines Remembered ระบุว่าสายการบินทำกำไรได้เพียงครั้งเดียวหลังปี 1958 สาเหตุหลักเรียงตามลำดับโดยประมาณมีดังนี้

• ขาดทุนเรื้อรังและทุนอ่อนแอ Aviation24 ระบุถึงการลงทุนที่ไม่เพียงพอ ความไม่สงบในหมู่แรงงาน และหนี้สินราว 2 พันล้านยูโรในตอนท้าย
• ความร่วมมือกับสวิสแอร์ สวิสแอร์เข้าถือหุ้นในปี 1995 หลังการร่วมทุนกับแอร์ฟรานซ์ยุติลง แต่ความร่วมมือนี้ไม่เป็นผล และสวิสแอร์เองก็กำลังประสบปัญหาขาดทุนจากพันธมิตรหลายรายในยุโรป
• การสั่งซื้อเครื่องบินแอร์บัสจำนวนมาก Simple Flying รายงานว่าคณะกรรมการของรัฐบาลเบลเยียมวิจารณ์การสั่งซื้อเครื่องบินแอร์บัส 34 ลำว่าเป็นภาระหนัก
• เดือนกันยายน 2001 ปริมาณผู้โดยสารเส้นทางข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกลดลงหลังเหตุโจมตี สวิสแอร์เคยสัญญาว่าจะใส่เงินเพิ่มอีก 258 ล้านยูโรแต่ไม่เคยส่งมอบ และยื่นขอความคุ้มครองทางกฎหมายประมาณหนึ่งเดือนก่อนที่ซาเบนาจะล่มสลาย คณะกรรมการยังตำหนิรัฐบาลเบลเยียมที่ทำไม่เพียงพอในการช่วยสายการบิน

ซาเบนายื่นขอความคุ้มครองจากเจ้าหนี้ในช่วงต้นเดือนตุลาคม 2001 ศาลพาณิชย์บรัสเซลส์ประกาศให้ล้มละลายเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน และคำพิพากษาถูกเผยแพร่โดยลงวันที่ 7 พฤศจิกายน

เที่ยวบินสุดท้าย

เที่ยวบินสุดท้ายคือ SN690 ซึ่งใช้ Airbus A340-311 ทะเบียน OO-SCZ บินเส้นทางอาบีจาน–โกโตนู–บรัสเซลส์เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2001 Aviation24 ระบุว่าเครื่องลงจอดพร้อมผู้โดยสาร 266 คนและลูกเรือ 11 คน มีตำแหน่งงานสูญหายไปราว 10,000 ตำแหน่ง นับเป็นการล่มสลายครั้งแรกของสายการบินแห่งชาติในยุโรป และเป็นความล้มเหลวทางธุรกิจครั้งใหญ่ที่สุดของเบลเยียม

เหตุการณ์ต่อมา

เพียงสามวันต่อมา คือวันที่ 10 พฤศจิกายน 2001 DAT กลับมาทำการบินอีกครั้งในฐานะสายการบินภูมิภาคของเบลเยียม หลังได้รับสล็อตของซาเบนาที่ท่าอากาศยานบรัสเซลส์ เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2002 สายการบินใช้ชื่อ SN Brussels Airlines ในปี 2007 ได้ควบรวมกับ Virgin Express กลายเป็น Brussels Airlines ซึ่งเริ่มดำเนินงานเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2007 และยังคงใช้รหัส IATA ของซาเบนา คือ SN แหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบไม่ได้ระบุว่ามีพนักงานหรือเครื่องบินของซาเบนาโอนไปยังสายการบินใหม่จำนวนเท่าใด

แหล่งที่มา: Wikipedia: Sabena, Flightradar24: Belgian aviation, from Sabena to Brussels Airlines, Aviation24: Twenty years ago, Sabena was declared bankrupt, Airlines Remembered: Sabena, Simple Flying: Sabena - What Went Wrong, Simple Flying: The story behind Belgium's flag carrier, Afterburner: Sabena airline is founded, Wikipedia: Brussels Airlines