ขึ้นเครื่องบินครั้งแรก: คู่มือทีละขั้นตอน ตั้งแต่จองตั๋วจนถึงปลายทาง

การขึ้นเครื่องบินครั้งแรกไม่ยากอย่างที่คิด ส่วนใหญ่คือการทำไม่กี่อย่างให้ถูกลำดับและทันเวลาที่กำหนด คู่มือนี้อธิบายทุกขั้นตอน ตั้งแต่จองตั๋วจนออกจากสนามบินปลายทาง ตัวอย่างมาจากสนามบินสองแห่งของกรุงเทพฯ คือสุวรรณภูมิ (BKK) และดอนเมือง (DMK) และจากการบินไทยกับแอร์เอเชีย แต่ขั้นตอนเหมือนกันแทบทุกที่ เวลาปิดรับต่าง ๆ ขึ้นอยู่กับแต่ละสายการบิน จึงควรตรวจสอบกฎของสายการบินของคุณเองด้วยเสมอ

1. จองตั๋วเครื่องบิน

ชื่อต้องตรงกับเอกสาร พิมพ์ชื่อให้ตรงกับที่พิมพ์อยู่ในหนังสือเดินทาง (เที่ยวบินระหว่างประเทศ) หรือบัตรประชาชน (เที่ยวบินในประเทศ) ที่จะใช้เดินทาง บริษัท ท่าอากาศยานไทย (ทอท.) เตือนว่าหากชื่อบนบัตรขึ้นเครื่องไม่ตรงกับเอกสารแสดงตน สายการบินมีสิทธิ์ไม่ให้เดินทาง และการแก้ชื่ออาจมีค่าธรรมเนียม หากเคยเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ควรตรวจสอบก่อนเดินทางทุกครั้ง

รู้ว่าค่าตั๋วรวมอะไรบ้าง ตั๋วแต่ละแบบรวมสิ่งต่าง ๆ ไม่เหมือนกัน จึงควรดูน้ำหนักสัมภาระที่ได้ในอีเมลยืนยันการจอง ตัวอย่างเช่น แอร์เอเชียให้นำกระเป๋าถือขึ้นเครื่องได้ไม่เกิน 2 ชิ้น น้ำหนักรวมไม่เกิน 7 กก. คือกระเป๋าใบหลัก 1 ใบ (ไม่เกิน 56 × 36 × 23 ซม.) และของชิ้นเล็ก 1 ชิ้น เช่น กระเป๋าถือ (ไม่เกิน 40 × 30 × 10 ซม.) ส่วนกระเป๋าโหลดต้องซื้อเพิ่ม ซื้อได้ในแอปหรือเว็บไซต์ของแอร์เอเชียจนถึง 2 ชั่วโมงก่อนเครื่องออก หรือที่สนามบินอย่างน้อย 4 ชั่วโมงก่อนเครื่องออก การจองของคุณจะบอกด้วยว่ารวมการเลือกที่นั่งหรือไม่

เตรียมเอกสารให้ครบ เที่ยวบินระหว่างประเทศต้องใช้หนังสือเดินทาง และอาจต้องมีวีซ่าหรือแบบฟอร์มขาเข้า ดูได้ที่ ก่อนบิน ตามหนังสือเดินทางและปลายทางของคุณ สำหรับเที่ยวบินภายในประเทศไทย ผู้โดยสารคนไทยแสดงบัตรประชาชน หนังสือเดินทาง หรือใบขับขี่ฉบับจริง หรือบัตรดิจิทัลในแอป ThaID หรือ DLT QR Licence เด็กใช้สูติบัตรหรือหนังสือเดินทางได้ หากไม่ใช่คนไทย ให้พกหนังสือเดินทางไปด้วย

2. เช็กอิน: ออนไลน์หรือที่เคาน์เตอร์

การเช็กอินคือการยืนยันว่าคุณจะเดินทางเที่ยวบินนี้ และรับบัตรขึ้นเครื่อง (Boarding Pass) โดยทั่วไปทำได้ทางออนไลน์ ที่ตู้เช็กอินในสนามบิน หรือที่เคาน์เตอร์ของสายการบิน ตัวอย่างเช่น

• การบินไทย: เช็กอินในแอปได้ตั้งแต่ 24 ชั่วโมงก่อนเครื่องออก หรือที่ตู้เช็กอินในสนามบินตั้งแต่ 48 ชั่วโมงถึง 90 นาทีก่อนเครื่องออก เคาน์เตอร์ปิด 50 นาทีก่อนเครื่องออกสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ และ 40 นาทีสำหรับเที่ยวบินในประเทศ และต้องฝากกระเป๋าโหลดอย่างน้อย 60 นาทีก่อนเที่ยวบิน
• แอร์เอเชีย: เช็กอินในแอป AirAsia MOVE หรือบนเว็บไซต์ได้ตั้งแต่ 10 วันจนถึง 1 ชั่วโมงก่อนเครื่องออก สำหรับเที่ยวบินไปหรือออกจากประเทศไทย เคาน์เตอร์เช็กอินให้บริการเฉพาะผู้โดยสารบางกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุ 70 ปีขึ้นไป ผู้พิการ เด็กที่เดินทางคนเดียว และกลุ่มตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ผู้โดยสารคนอื่นให้เช็กอินออนไลน์

สายการบินอื่นกำหนดเวลาเอง จึงควรตรวจสอบของสายการบินที่คุณใช้ หากสายการบินในประเทศไทยไม่ได้กำหนดเวลาเช็กอิน กฎของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) ใช้เวลา 45 นาทีก่อนเครื่องออกสำหรับเที่ยวบินในประเทศ และ 1 ชั่วโมงสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ กฎคุ้มครองสิทธิผู้โดยสารของไทยคุ้มครองเฉพาะผู้โดยสารที่มาเช็กอินทันเวลา

3. ของอะไรใส่กระเป๋าถือ อะไรใส่กระเป๋าโหลด

ของที่ขาดไม่ได้ให้เก็บไว้ในกระเป๋าถือ ได้แก่ หนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชน โทรศัพท์ เงิน กุญแจ ยา และของมีค่าหรือของแตกง่าย พาวเวอร์แบงค์และแบตเตอรี่สำรองต้องอยู่ในกระเป๋าถือเท่านั้น ห้ามใส่กระเป๋าโหลด ของเหลวในกระเป๋าถือต้องอยู่ในภาชนะละไม่เกิน 100 มล. ใส่รวมในถุงใสขนาด 1 ลิตร 1 ใบ ขวดใหญ่จึงควรใส่กระเป๋าโหลด เรื่องพาวเวอร์แบงค์ บุหรี่ไฟฟ้า มีด และอื่น ๆ ดูที่ ของที่ห้ามนำขึ้นเครื่องบิน

4. ควรไปถึงสนามบินล่วงหน้ากี่ชั่วโมง

เครื่องมือ ควรไปถึงสนามบินล่วงหน้ากี่ชั่วโมง ของเราบอกเวลาของแต่ละสนามบิน โดยใช้คำแนะนำของสนามบินเองหากมี เวลาปิดเคาน์เตอร์เช็กอินของสายการบิน และวันที่คนเยอะ เช่น สงกรานต์และปีใหม่ คู่มือผู้โดยสารของ ทอท. สำหรับสุวรรณภูมิและดอนเมืองไม่ได้ระบุเวลาที่ควรไปถึงไว้ เครื่องมือจึงใช้ 3 ชั่วโมงก่อนเที่ยวบินระหว่างประเทศ และ 2 ชั่วโมงก่อนเที่ยวบินในประเทศ ดูหน้าของ สุวรรณภูมิ และ ดอนเมือง

แล้วเผื่อเวลาเดินไปประตูขึ้นเครื่องด้วย ทอท. แนะนำให้ไปถึงประตูขึ้นเครื่องอย่างน้อย 45 นาทีก่อนเครื่องออกที่ดอนเมือง และอย่างน้อย 45 นาทีก่อนเวลาขึ้นเครื่องที่สุวรรณภูมิ

5. ที่สนามบิน: โหลดกระเป๋าและผ่านจุดตรวจค้น

เช็กอินและโหลดกระเป๋า หาเคาน์เตอร์ของสายการบินจากจอแสดงเที่ยวบินขาออก หากเช็กอินออนไลน์แล้วและมีกระเป๋าโหลด ให้ฝากที่เคาน์เตอร์หรือเครื่องโหลดกระเป๋าด้วยตัวเอง (Self Bag Drop) ที่สุวรรณภูมิ จุดโหลดกระเป๋าด้วยตัวเองของการบินไทยอยู่ที่แถว D–E ชั้น 4 แอร์เอเชียให้พิมพ์ป้ายกระเป๋าที่ตู้ในสนามบิน ด้วยคิวอาร์โค้ดที่ได้จากการเช็กอินออนไลน์ หากไม่มีกระเป๋าโหลดและมีบัตรขึ้นเครื่องในโทรศัพท์แล้ว ไปที่จุดตรวจค้นได้เลย

จุดตรวจค้น แสดงบัตรขึ้นเครื่องและบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางฉบับจริง จากนั้นวางกระเป๋าผ่านเครื่องเอกซเรย์ และเดินผ่านเครื่องสแกน หยิบถุงของเหลวออกจากกระเป๋าถือเพื่อให้ตรวจแยก สนามบินทั้งสองแห่งของกรุงเทพฯ มีช่องทางพิเศษสำหรับผู้สูงอายุ 70 ปีขึ้นไป หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่เดินทางกับเด็กเล็ก และผู้พิการ เป็นต้น

6. ด่านตรวจคนเข้าเมืองสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ

เที่ยวบินระหว่างประเทศต้องผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองด้วย เจ้าหน้าที่ (หรือช่องตรวจอัตโนมัติ) จะตรวจหนังสือเดินทาง และประทับตราขาออก ที่อาคารผู้โดยสารหลักของสุวรรณภูมิ ช่องตรวจอัตโนมัติขาออกใช้ได้ทุกสัญชาติ หากอยู่เกินกำหนดวีซ่า หรือต้องขอใบอนุญาตกลับเข้าประเทศ (Re-entry Permit) จะดำเนินการที่จุดนี้

7. หาประตูขึ้นเครื่องและขึ้นเครื่อง

บัตรขึ้นเครื่องจะระบุเที่ยวบิน ที่นั่ง ประตูขึ้นเครื่อง และเวลาขึ้นเครื่อง ตรวจสอบหมายเลขประตูจากจอแสดงข้อมูลเที่ยวบินหลังผ่านจุดตรวจค้น แล้วไปที่ประตูให้ทันเวลา หากบัตรขึ้นเครื่องระบุกลุ่มหรือโซน ให้รอจนกว่าจะเรียกกลุ่มของคุณ ถือบัตรขึ้นเครื่องและหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชนไว้ในมือ เพราะจะมีการตรวจอีกครั้งตอนขึ้นเครื่อง

อย่าไปเฉียดเวลา ประตูขึ้นเครื่องปิดก่อนเครื่องออก การบินไทยปิด 10 นาทีก่อนเครื่องขึ้น และหลังจากนั้นจะขึ้นเครื่องไม่ได้

8. บนเครื่องบิน

• กระเป๋า: กระเป๋าถือใบหลักเก็บในช่องเก็บของเหนือศีรษะ ส่วนของชิ้นเล็กวางใต้เบาะที่นั่งด้านหน้า
• เข็มขัดนิรภัย: คาดทุกครั้งที่สัญญาณคาดเข็มขัดเปิดอยู่ ตัวอย่างเช่น กฎของสหรัฐอเมริกากำหนดให้คาดตอนเครื่องออกจากหลุมจอด ตอนขึ้นบินและไต่ระดับ และตอนลงจอดและเคลื่อนที่บนทางขับ สำนักงานการบินแห่งชาติสหรัฐฯ (FAA) แนะนำให้คาดไว้ตลอดเวลาที่นั่งอยู่ เพราะหลุมอากาศเกิดขึ้นได้โดยไม่มีสัญญาณเตือน
• การสาธิตความปลอดภัย: ดูการสาธิตตอนเริ่มเที่ยวบิน อ่านบัตรคำแนะนำในช่องหลังเบาะ และทำตามคำแนะนำของลูกเรือ ดู ใครเป็นใครบนเครื่องบิน ว่าใครทำหน้าที่อะไรและควรถามใคร
• พาวเวอร์แบงค์: ประเทศไทยมีกฎเข้มงวดเรื่องการใช้บนเครื่อง ดูที่ ของที่ห้ามนำขึ้นเครื่องบิน
• หู: ความกดอากาศที่เปลี่ยนไปอาจทำให้หูอื้อหรือปวดหู มักเกิดตอนเครื่องลดระดับ การกลืนหรือหาวช่วยได้ หากเป็นหวัดหรือคัดจมูกจะเป็นมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนบิน

9. เมื่อถึงปลายทาง

เที่ยวบินในประเทศ: หากมีกระเป๋าโหลด ให้เดินตามป้ายไปจุดรับกระเป๋า แล้วไปทางออก กระเป๋าเที่ยวบินในประเทศ อยู่ที่สายพาน 1–4 ที่สุวรรณภูมิ และสายพาน 9–15 ที่ดอนเมือง

เที่ยวบินระหว่างประเทศ ตามลำดับนี้:

1. ด่านตรวจคนเข้าเมือง เมื่อเดินทางเข้าประเทศไทย ผู้โดยสารคนไทย (รวมถึงผู้ถือหนังสือเดินทางสิงคโปร์และฮ่องกง) ใช้ช่องตรวจอัตโนมัติที่สุวรรณภูมิได้ ชาวต่างชาติต้องกรอกบัตรขาเข้าดิจิทัล (TDAC) ฟรีบนเว็บไซต์ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง tdac.immigration.go.th ภายใน 3 วันก่อนเดินทางถึง คนไทยและผู้มีถิ่นที่อยู่ถาวรไม่ต้องกรอก
2. จุดตรวจสุขภาพและด่านกักกัน เช่น การตรวจโรคไข้เหลือง
3. รับกระเป๋า สายพานเที่ยวบินระหว่างประเทศคือ 5–23 ที่สุวรรณภูมิ และ 1–6 ที่ดอนเมือง หากกระเป๋าหายหรือเสียหาย ให้แจ้งที่เคาน์เตอร์บริการสัมภาระของสายการบินก่อนออกจากโถงรับกระเป๋า
4. ศุลกากร เดินช่องเขียวหากไม่มีของต้องสำแดง และช่องแดงหากมีของต้องสำแดง

10. หากเที่ยวบินล่าช้าหรือถูกยกเลิก

ตรวจสอบแอปหรือข้อความจากสายการบินและจอแสดงเที่ยวบิน สายการบินอาจต้องจัดอาหารและเครื่องดื่ม ที่พัก เงินคืน เที่ยวบินใหม่ หรือค่าชดเชยเป็นเงิน ขึ้นอยู่กับกฎที่ใช้กับเที่ยวบินนั้น เก็บใบเสร็จไว้ให้ดี ดูที่ สิทธิ์ของคุณเมื่อเที่ยวบินล่าช้า และ สิทธิ์ของคุณเมื่อเที่ยวบินถูกยกเลิก

เวลาและกฎต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงได้ และแต่ละสายการบินกำหนดเวลาปิดรับเอง จึงควรตรวจสอบกฎของสายการบินของคุณเองก่อนบิน แหล่งที่มาของคู่มือนี้อยู่ด้านล่าง